Kuikens in het land, poes in de mand

Maria Kuijf on 19 april 2023

Het is je vast niet ontgaan: weidevogels zijn volop bezig om hun broedseizoen tot een succes te maken. De eerste kievitskuikens zijn her en der al waargenomen! Voor de vogels een periode waarin zij vele gevaren moeten trotseren. Een van die gevaren komt van onze eigen huisdieren, met name de kat. Dus: ‘Kuikens in het land, poes in de mand’!

Weidevogels staan sterk onder druk. Een steeds verder veranderende leefomgeving zorgt ervoor dat er te weinig geschikt leefgebied overblijft. Het ontbreekt aan voldoende vochtige weilanden met voldoende insecten (het voedsel voor de kuikens) en met genoeg plekken om te schuilen voor vijanden zoals bijvoorbeeld de vos en bruine kiekendief.

Rondzwervende huiskatten en wilde katten zorgen ook voor verstoring van (broedende) vogels. De aanwezigheid van een kat kan mogelijk leiden tot toekomstige gedragsveranderingen, zoals het mijden van bepaalde broedgebieden of verminderde broedzorg. Uit onderzoek van onder andere de Rijksuniversiteit Groningen blijkt verder dat poezen ’s nachts hele afstanden afleggen. Ze gaan wel 1,5 tot 3 kilometer van huis.

In het huidige landschap is predatie steeds meer een bedreiging geworden voor grond-broedende vogels, waaronder weidevogels. Om mensen hiervan bewust te maken startte de Bond van Friese Vogelwachten samen met partners waaronder Provinsje Fryslân, Vogelbescherming, Fryske Gea en verschillende agrarische gebiedscoöperaties in 2020 de positieve bewustwordingscampagne ‘Kuikens in het land, poes in de mand’. De campagne roept katteneigenaren, op een vriendelijke en humoristische manier, op om hun huisdier of boerderijkat van half april tot en met juni ’s nachts binnen te houden.

Nieuwe campagne

De campagne ‘Kuikens in het land, poes in de mand’ krijgt in 2023 weer een vervolg! Sinds de start in 2020 kreeg de campagne enorm veel aandacht van zowel de provinciale als landelijke media en werden veel mensen bereikt via social media. De poes binnenhouden vergroot het broedsucces van weidevogels. Een boodschap die niet vaak genoeg voor het voetlicht gebracht kan worden. Bekijk de nieuwe campagne vanaf 26 april op poesindemand.nl.

Wat kun je doen?

Houd tijdens het broedseizoen van half april tot en met juni je kat(ten) binnen! Liefst de hele dag. Sluit schuurdeur of kattenluik, vul de voerbak geregeld aan en laat je kat steriliseren of castreren, zodat er geen nestjes (zwerf)katten geboren worden. Laat je je hond(en) uit in het buitengebied? Houd deze dan in het broedseizoen altijd aangelijnd en vermijd paden dicht langs broedgebieden.

Eigenaren zijn verantwoordelijk voor hun huisdier en voor diens daden. Eigenaren zullen moeten voorkomen dat hun huisdier vogels verstoort of schade toebrengt ongeacht het seizoen of tijdstip van de dag.

Bron: Vogelbescherming Nederland

Patstelling financiering blokkeert uitvoering Aanvalsplan Grutto

Maria Kuijf on 18 april 2023

Het Aanvalsplan Grutto is klaar om van start te gaan: boeren staan te trappelen om mee te doen, er is tot 2027 bijna 70 miljoen euro beschikbaar en toch is er nog geen vliegende start gemaakt met de uitvoering van het plan. De onduidelijkheid komt doordat het Rijk en de provincies het niet eens worden over wie de kosten voor de langere termijn op zich moet nemen. Initiatiefnemers van het Aanvalsplan Grutto, waaronder Vogelbescherming, pleiten ervoor om het Nationaal Programma Landelijk Gebied en het daarbij behorende Transitiefond in te zetten om langjarige zekerheid te garanderen.

Ondanks dat inmiddels al veel boeren met het Aanvalsplan meedoen is er nog steeds geen duidelijkheid over de langetermijn financiering. Daardoor gaan boeren niet overschakelen naar intensief weidevogelbeheer. Dat is nodig om de grutto te redden. Afgelopen weekend trok ex-minister Pieter Winsemius, een van de initiatiefnemers van het Aanvalsplan Grutto, in Trouw aan de bel. Hij vindt het onbegrijpelijk dat het Rijk en de provincies geen knoop doorhakken. Iedereen weet dat de kans miniem is dat er over zes jaar geen geld meer uit Brussel komt, zegt hij. “Dat risico is vrijwel nul en voor het Rijk makkelijk te dragen.”

Langjarige zekerheid noodzakelijk

Voor boeren die mee willen doen ligt de financiering voor de eerste zes jaar vast in overeenkomsten voor agrarisch natuurbeheer. Dat geld komt uit Europa, uit een pot voor Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Maar voor een boer die zijn bedrijfsvoering voor een succesvol weidevogelbeheer moet aanpassen is zes jaar te kort; het is noodzakelijk contracten van twintig, dertig jaar aan te gaan, om boeren een bepaalde mate van zekerheid te geven. Langjarige zekerheid is een belangrijke voorwaarde wil het Aanvalsplan Grutto slagen, want boeren moeten een fatsoenlijk inkomen kunnen verdienen, ook in de toekomst.

Veel boeren hebben te kennen gegeven dat ze mee willen doen aan het Aanvalsplan Grutto en zich willen inspannen voor de grutto en andere weidevogels. Het Aanvalsplan Grutto ziet er in een notendop zo uit: 35 gebieden van 1000 hectare zijn geselecteerd waar boeren en natuurbeheerders zich maximaal inzetten voor weidevogels. Open graslandgebieden, waar een weidevogelparadijs wordt geschapen door een hoog waterpeil en veel kruiden- en bloemenrijk grasland dat laat gemaaid wordt, zodat de jongen kunnen overleven.

Aanvalsplan Grutto moet worden opgenomen in NPLG

Langdurige overeenkomsten voor agrarisch natuurbeheer en een verhoogde melkprijs bieden boeren zekerheid van een goed inkomen. En daar wringt dus de schoen: er moet dringend een duurzaam verdienmodel komen voor boeren. Vogelbescherming pleit ervoor dat het Aanvalsplan Grutto opgenomen wordt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied en het bijbehorende Transitiefonds. Dat kan de nodige zekerheid bieden waar boeren nu naar smachten. Een toezegging van minister Van der Wal vóór 1 juli dit jaar is noodzakelijk: dan moeten de provincies hun gebiedsplannen namelijk hebben ingediend en kunnen de langjarige contracten onderdeel worden van de gebiedsplannen. Provincies en Rijk wijzen al tweeënhalf jaar naar elkaar; het is nu echt tijd voor actie om zekerheid voor boeren te regelen, voor er weer een weidevogeljaar gaat verloren. Alleen dan is er nog kans voor onze nationale vogel de grutto.

Bron: Vogelbescherming

Foto header: Joep Vermaat

Uilenwerkgroep zoekt versterking

Maria Kuijf on 10 april 2023

Ben je ook nieuwsgierig naar het verborgen leven van de uilen in de Krimpenerwaard? Wil je ook bijdragen aan het maken van nestgelegenheid voor de uilen en aan kennis over hun wel en wee? Hier is je kans!

De Uilenwerkgroep van de Natuur- en Vogelwerkgroep Krimpenerwaard zoekt versterking. We hangen nestkasten op voor de steenuil en kerkuil en controleren die tijdens de broedtijd en ringen de jongen. We hebben de Krimpenerwaard verdeeld onder een aantal teams. De teams die de gebieden rond Gouderak, Ouderkerk a/d IJssel en Berkenwoude bezoeken hebben versterking nodig. Kennis van uilen is niet noodzakelijk.

Meld je aan! Het is leuk en dankbaar werk. Uilen zijn fascinerende vogels. Als je vragen hebt, of interesse om mee te doen, stuur dan een mail naar uilenwerkgroep@nvwk.nl. We bellen je dan terug.

In de link vind je een filmpje hoe het ringen door ons plaatsvindt: https://youtu.be/z95LSV7B8NY​.

Foto header: jonge kerkuil door Maria Kuijf

Bericht Vogelbescherming over Aanvalsplan Grutto: er moet een tandje bij

Maria Kuijf on 31 maart 2023

De grutto’s zijn terug! In grote groepen zoeken ze nu op natte weilanden voedsel om aan te sterken voor het broedseizoen. Ook de broedplaatsen worden al bezocht: balts- en paarvorming zorgen voor een heerlijk schouwspel in onze weidevogelgebieden. Boeren en natuurbeschermers vinden elkaar weer in hun passie voor onze nationale vogel. Heel weidevogel-minnend Nederland kijkt reikhalzend uit naar het nieuwe broedseizoen. De spanning neemt met de dag toe. Want hoe gaan de grutto’s het dit jaar doen? En: krijgen ze hulp van het Aanvalsplan Grutto?

Lees hier het hele bericht van Vogelbescherming Nederland ; https://www.vogelbescherming.nl/actueel.

Foto header: grutto’s door Bernard de Jong

Minder maaien: méér vogels

Maria Kuijf on 7 maart 2023

Maai uw gras minder vaak. Dat bespaart tijd én u maakt een groot verschil voor de natuur in uw tuin. Een klassiek gazon heeft nauwelijks natuurwaarde. Meestal wordt het ingezaaid met een paar grassoorten die goed tegen het vele maaien en platlopen kunnen. Steekt een bloem zijn kop op, dan wordt die er vaak zo snel als kan uitgestoken. Geen nectar dus, geen insecten, nauwelijks bodemleven, kortom: een soort groene woestijn.

Weersta het maaien

Maai minder en maak een mini-jungle waar kevers en sprinkhanen ronddwalen. Waar mussen en putters zich laven aan graszaad. Waar de merel dikke pieren uit de grond sleurt. Waar wilde bloemen uit zichzelf opkomen, na verloop van tijd. Die leveren nectar voor vlinders en andere insecten en in de uitgebloeide bloemstengels overwinteren wilde bijen. Op hun beurt weer voedsel voor vogels die insecten eten, zoals roodborstjes. Het is moeilijk, zeker in het begin, maar probeer het grasmaaien tot de late zomer te weerstaan. Is dat te gortig, dan zijn er ook minder rigoureuze mogelijkheden.

Nog een voordeel van niet of minder maaien: u bespaart uzelf veel werk. Daarbij droogt het gras minder snel uit in de zomer en u hoeft dus ook minder vaak te sproeien. Dat bespaart nog meer werk én water.

Welke weide en waar?

Bepaal om te beginnen welke delen van het grasveld u op natuurlijke wijze wilt of kunt laten groeien. Ook een gedeelte is winst, al is het maar een strook van een meter. Zelfs minder vaak maaien helpt, of het instellen van uw maaier op een hogere maaistand. Er zijn vervolgens drie verschillende opties als u de overstap wilt maken naar een natuurlijk grasveld. Wat u ook kiest, probeer een aantal jaren bij dezelfde keuze te blijven, zodat de planten zich kunnen uitzaaien en zich een klein ecosysteempje kan vormen.

1. De tijdelijke weide

Op beginnersniveau laat u (een deel van) het gazon in mei en/of juni een maand lang met rust. U doet niets in die periode en laat op natuurlijke wijze groeien wat groeien wil. De andere maanden maait u zoals gebruikelijk. Hierdoor kunnen paardenbloem, madelief en klaver bloeien.

2. De lenteweide

Als u een grotere impact wilt hebben op de natuur, maai uw gazon dan helemaal niet tot begin juli. Maai vervolgens zoals gewoonlijk totdat het gras in de late herfst stopt met groeien. Dit is het soort ‘weiland’ met een gele deken van paardenbloemen, waar u voorjaarsbloeiende bollen zoals sneeuwklokjes, krokussen en vroege narcissen kunt planten.

3. De zomerweide

Maai uw gazon een keer eind maart of begin april en laat het dan tot augustus of september met rust. Dan maait u een of twee keer tot het einde van het herfstgroeiseizoen. Dit past bij bloemen zoals margriet, duizendblad en rolklaver.

Wild, maar verzorgd

Vindt u het er wat onverzorgd uitzien, zo’n wild, natuurlijk grasveld in wording? Dan kunt u bijvoorbeeld een rand maaien rond blokken langer gras, of paden door het midden. Dat oogt mooi. Dit kunnen rechte paden zijn, gebogen paden of zelfs een mini-doolhof als u een grote tuin heeft.

Bron: https://www.vogelbescherming.nl

Foto header door Maria Kuijf

Wie wil met Ravon zegenvissen en slootjesvissen organiseren?

Maria Kuijf on 2 maart 2023

Ravon is de landelijke organisatie die met betaalde krachten en veel vrijwilliger reptielen, amfibieën en vissen inventariseert en beschermt (www.ravon.nl). De afgelopen jaren heeft Ravon met de NVWK een paar keer ‘slootjesvissen’ en zegenvissen georganiseerd. Het slootjesvissen gebeurt met grote schepnetten in, je raadt het al, sloten in de Krimpenerwaard. Het zegenvissen vindt plaats in de nevengeul in De Zaag. Een zegen is een groot net dat over een breedte van ca 20 m door een geul wordt getrokken, waarbij de meeste aanwezige vissen worden gevangen.

De vissen en andere gevangen dieren worden na de vangst in glazen cuvetten gestopt, waarin we ze goed kunnen bekijken en op naam kunnen brengen. Bij beide activiteiten gaat er letterlijk een wereld voor je open, de onderwaterwereld. De activiteiten zijn ook heel erg leuk voor kinderen.

Ravon heeft aangeboden dit jaar opnieuw deze twee activiteiten te organiseren voor de NVWK. We  hebben iemand nodig die een paar dingen aan de kant van de NVWK organiseert: 1) Je bent contactpersoon naar Ravon, 2) Je maakt een oproep voor deelname, die we dan in de Waardvogel, de Nieuwsbrief opnemen en op de site zetten. 3) Je informeert de deelnemers over de locatie, datum en tijd. Meer is eigenlijk niet nodig. Behalve meedoen natuurlijk! Het kost je een uur paar uur voorbereiding, verdeeld over een aantal dagen.

Heb je vragen, of wil je dit organiseren, neem dan even contact met me op. Jaap Graveland: jaap.graveland@nvwk.nl.

Foto header: archief NVWK

Nachtvlinderjaar 2022, meer dan een miljoen waarnemingen!

Maria Kuijf on 17 februari 2023

Dat nachtvlinders populair zijn, zien we aan de enorme toename aan waarnemingen. In 2022 zijn we de magische grens van 10.000.000 waarnemingen in Noctua, de meest complete nachtvlinderdatabase in beheer van de Werkgroep Vlinderfaunistiek en De Vlinderstichting gepasseerd. Alleen in 2022 waren er maar liefst 1,14 miljoen nachtvlinderwaarnemingen. Hoe was het gesteld met de nachtvlinders in 2022?

Lees hier het bericht van de vlinderstichting verder.

Foto header: zuringspanner door Huig Bouter

Wie helpt de website van Prachtlint in de Krimpenerwaard te bouwen?

Maria Kuijf on 27 januari 2023

Prachtlint Krimpenerwaard bestaat nu twee jaar. We hebben een aparte pagina op de website van Prachtlint Alblasserwaard maar willen eigen pagina’s toevoegen. Die pagina’s gaan informatie bevatten over de activiteiten en bijeenkomsten van Prachtlint Krimpenerwaard én informatie om je eigen tuin of erf te helpen vergroenen. We gaan daarvoor de kennis en informatie die we bij het erfvogelproject hebben verzameld bijwerken en over zetten naar de Prachtlint site zodat we meer mensen kunnen bereiken. Het is een leuke, afgeronde klus die je in een paar maanden kunt realiseren. De inhoud (content), zoals herschreven teksten, fotos en tabellen, komt van NVWK-leden en Prachtlint deelnemers. Jouw bijdrage bestaat er uit dat je de pagina’s bouwt en deze inhoud plaatst, inclusief eventuele links naar andere sites. Mochten er technisch complexe onderdelen zijn, dan is daarvoor budget beschikbaar voor het inhuren van IT-er. Maar uitgangspunt is zoveel mogelijk ‘zelf doen’. Uiteraard helpen we je bij de planning en de contacten.
Wie o wie? Heb je interesse of vragen, neem dan even contact op met Charlotte Diepenhorst, programmacoördinator: charlotte@lots-and-more.nl

Natuurorganisaties geven minister LNV 10 punten mee Landbouwakkoord

Maria Kuijf on 21 januari 2023

De verwachtingen voor het te sluiten Landbouwakkoord zijn hoog. Het akkoord moet op vele uitdagingen een antwoord bieden: een toekomstperspectief voor de sector, het verdienmodel van de boer, uitwerking van het concept kringlooplandbouw en een niet-vrijblijvende bijdrage van ketenpartijen.

Perspectief voor de boer én de natuur

In een gezamenlijke brief van de Natuur en Milieufederaties, Natuurmonumenten, Natuur & Milieu en Vogelbescherming Nederland roepen we minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) op de onderstaande tien aandachtspunten en prioriteiten een plek te geven, zodat er perspectief komt voor de boer én de natuur.

  1. Stel 31 maart 2023 als deadline aan de onderhandelingen vast en houd daarbij rekening met de tijdslijn van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG).
  2. Werk tijdens de onderhandelingen door aan het kabinetsplan (‘perspectiefbrief’) met perspectief voor de landbouw. Boeren én de natuur kunnen geen vertraging permitteren.
  3. Er zijn nog geen doelen voor natuurherstel, water en klimaat vastgesteld voor 2040, terwijl deze doelstellingen een essentieel kader zijn waarbinnen het Landbouwakkoord tot perspectief voor de sector moet komen.
  4. Alleen met een visie gaan de onderhandelingen slagen. Uitgangspunten zijn wat ons betreft onder andere het Aanvalsplan Landschapselementen (met 10% groenblauwe dooradering), het Aanvalsplan Grutto, en de door LNV opgestelde Visie Kringlooplandbouw.
  5. Wij hechten er grote waarde aan dat de voorzitter van het Landbouwakkoord regie houdt op de deelnemers aan deze deeltafels. Het is wat ons betreft niet wenselijk dat aan enkel de hoofdtafel besloten wordt wie er aan de deeltafels zitting nemen.
  6. Richt naast sectortafels ook verticale ketentafels en tafels over specifieke aandachtspunten zoals pacht en biologische landbouw in.
  7. Houd vast aan de harde uitgangspunten dat de doelstellingen ten aanzien van natuurherstel en klimaat voor 2030, voor water in 2027, en de uitvoering van de aanbevelingen over piekbelasters, PAS-melders en de Kritische Depositie Waarde (KDW) vast staan.
  8. Maak gebruik van de artikel 210bis uit de GMO-verordening van de Europese Commissie voor het maken van duurzaamheidsafspraken tussen boeren, toeleveranciers, verwerkers en retail. Zo komen zij samen tot meer duurzame agrarische productie, verwerking en afzet met een goed verdienmodel.
  9. Wij adviseren om zo snel mogelijk een bovennorm voor GVE vast te stellen die niet hoger is dan 2,3GVE per hectare en een fors verlaagde norm rondom Natura2000 gebieden.
  10. Tussenresultaten en het eindresultaat van een Landbouwakkoord moeten door onafhankelijke, wetenschappelijke deskundigen getoetst worden op doelbereik. Als het de doelen niet bereikt, dan moet het akkoord aangepast worden.

De landbouwsector staat voor de grootste transitie sinds Mansholt. Boeren hebben behoefte aan perspectief en de natuur heeft behoefte aan herstel. Beiden kunnen niet langer wachten.

RAVON–balans 2022: hoe gaat het met de reptielen, amfibieën en vissen van ons land?

Maria Kuijf on 12 december 2022

Vandaag verschijnt de derde editie van de RAVON-balans, hét jaaroverzicht dat laat zien hoe het gaat met de reptielen, amfibieën en vissen van Nederland. Je leest alles over trends en komt te weten welke soorten het goed doen – of juist achteruitgaan. Het is duidelijk dat veel soorten het nog altijd moeilijk hebben, maar er zijn gelukkig ook winnaars en lichtpuntjes.

Kijk voor het volledige bericht hier.

Bron: Naturetoday.com